Şahsyetli Bir Nesil İçin...
Bu hikaye, meşhur çocuk edebiyatı klasiği James Thurber’ın “Many Moons” (Birçok Ay) masalındandır. Sarayın vezirleri, bilim insanları ve filozofları “Ne anladıklarına” takılıp kalırken, soytarı “Ne anlaması gerektiğine” odaklanarak krizi çözmüştür.
Hayatta bazen NE ANLADIĞIMIZA değil; NE ANLAMANIZ GEREKTİĞİNE odaklanmalıyız.
Akıllıların Yanılmalarının Sebebi: “Ne Anladıklarına Odaklanmaları” (Kendi Gerçekleri)
Kralın bilge adamları, filozofları ve bilim insanları kral “Ayı getirin” dediğinde meseleye tamamen kendi yetişkin, akademik ve nesnel dünyalarından baktılar. Onların “ne anladığı” şuydu:
“Ay, gökyüzünde, dünyadan binlerce kilometre uzakta, devasa bir kaya kütlesidir. Fiziksel olarak oradan sökülüp bir odaya getirilemez.”
Kendi bilgilerinin, mantıklarının ve egolarının sınırlarına hapsoldular. Yanlış bir şey söylemediler; teknik olarak haklıydılar ama bu “haklılık” ne prensesin hastalığına şifa oldu ne de kralın derdine derman. Kendi “anladıkları” gerçeğe odaklanıp kalakaldılar.
Soytarının Feraseti: “Ne Anlaması Gerektiği” (Prensesin Ne Düşündüğü)
Soytarı ise meseleye çok daha üst, empatik ve esnek bir pencereden baktı. O, gökteki taş parçasına değil, yatağındaki küçük çocuğun dünyasına odaklandı. Soytarının “ne anlaması gerektiği” ve anladığı şey şuydu:
“Buradaki özne gökteki Ay değil, küçük bir çocuk. Bir çocuk ‘Ay’ derken neyi kasteder? Onun zihnindeki Ay, gökbilimcilerin Ay’ı ile aynı mıdır?”
Soytarı, yetişkin dünyasının dayattığı “Ay” tanımını bir kenara bıraktı ve gerçeği öğrenmek için doğrudan kaynağına, yani prensese gitti. Prenses ona Ay’ın tırnağından biraz daha küçük olduğunu ve altından yapıldığını söyleyince, sorun bir “uzay lojistiği” problemi olmaktan çıkıp bir “kuyumculuk” işine dönüştü. Çözüm anında üretildi.
Hikaye ile Sözün Ortak Mesajı: İdrak ve Çözüm Nerede Saklı?
- İletişimde Esneklik: Hayatta bazen birisi size bir dert yandığında veya bir talepte bulunduğunda, kelimelerin sözlük anlamına (yani ilk “anladığınıza”) takılırsanız duvarlara toslarsınız. Anlamanız gereken şey, o sözün arkasındaki ihtiyaçtır. Tıpkı prensesin aslında dev bir gök cismini değil, parmağına takabileceği, onu mutlu edecek parlak bir nesneyi arzulaması gibi.
- Problem Çözme Sanatı: Saraydaki bilginler problemi “çözülemez” hale getirdiler çünkü kendi doğrularını dayattılar. Soytarı ise problemi “çözülebilir” bir forma soktu çünkü muhatabının doğrularına göre problemi yeniden tanımladı. Hayatta büyük başarılar, olayları kendi kalıplarımızla yargılamakla değil, durumun bizden ne talep ettiğini (ne anlamamız gerektiğini) idrak etmekle gelir.
Nihaî Sonuç: Saraydaki akıllılar “Ne anladıklarına” odaklandıkları için çaresizliğin; soytarı ise “Ne anlaması gerektiğine” odaklandığı için çözümün ve bilgeliğin sembolü oldu.
Hayat bize bazen “Ay’ı isteyen prensesler” (çözülemez gibi duran sorunlar, anlaşılması zor insanlar) çıkarır. O anlarda sarayın kaskatı kesilmiş bilgesi olmak yerine, durumun ruhunu kavrayan o “soytarı olgunluğuna” ulaşmak, yani ne anlamamız gerektiğine odaklanmız gerekir.
Makâle –> Maturidi Kelamında Hikmet Arayışı: Lafzın Sınırlarından Basiretin Genişliğine
