Şahsyetli Bir Nesil İçin...
Bilgisayarların her alanda hayatımıza girmesiyle onlarsız bir hayat düşünmek artık mümkün görünmemektedir. Pek çok kişi bu durumu fark edememektedir. Bilgisayarlar, günlük yaşantının dokusu içerisine bu dokudan ayırt edilemeyecek kadar yerleşmiştir.
Bilgisayarların bu denli yaygınlaşması ve hayatın ayrılmaz bir parçası olması ancak sistem kavramı ile açıklanabilir. Kendisi donanım ve yazılım bileşenlerinden oluşan bilgisayar, fonksiyonları ve yapabilecekleri ile ait olduğu sistemin bir alt sistemi durumundadır.
Bilgisayarlar ve onların bir parçası olduğu sistem arasındaki bu ilişki tartışılmaya başlandığında veya koptuğunda bilgisayarların varlığı da sorgulanmaya başlanır. Aslında sorgulanan bilgi sistemidir.
Bilgisayarlar bilgi sistemi kavramı içerisinde kullanılan en temel öğe olarak akla gelmektedir. Fakat bilgi teknolojileri kavramı bilgisayarları da içine alan daha geniş bir kavramdır.
Bilgi sisteminin varlığı, bilgi sisteminin oluşturulma sürecini gerektirir. Hiçbir sistem bir çırpıda hemen oluşturulamaz. En küçüğünden en karmaşığına kadar bir sistemin oluşturulabilmesi veya var olan bir sistemin anlaşılır hale getirilebilmesi için modelleme gereklidir.
Bilgi teknolojilerinin hızla gelişmesi ve bu teknolojilerin işletme başarısına olumlu etkilerinin sağlanması, çözülmesi gereken karmaşık bir problemi ortaya çıkarmaktadır.
İşletmelerin artan rekabet koşulları içerisinde varlıklarını devam ettirebilmeleri ve sürdürülebilir büyüme sağlayabilmeleri, var olan müşterilerini kaybetmemeleri ve yeni müşteriler kazanabilmeleri ancak bu karmaşık problemin doğru bir şekilde çözümlenmesi ile mümkündür.
Bilginin elde edilmesinin bir maliyeti vardır. Bilgi sistemi modellenirken bu faktörün dikkate alınarak bilgiye dönüştürülmesi öngörülen verilerin özenle tespit edilmesi gerekir. Bilginin elde edilememesinden ortaya çıkacak maliyetin, işletmenin varlığını tehdit edecek boyutlara varabileceği de unutulmamalıdır.
Bilginin; zamanında, doğru, tam ve uygunluk özelliklerine sahip olması gereklidir. Alınan kararlar işletmeyi amaç ve hedeflerine ne kadar ulaştırıyorsa bilginin değeri de o ölçüde artar.
Bilgi teknolojilerinin sahip oldukları nitelik ve özellikleri ile pek çok faydaları vardır. Bu teknolojilerdeki gelişmeler, bilgi sistemlerine dün mümkün olmayan hatta hayal dahi edilemeyen yeni kabiliyetler kazandırır.
İşletmenin zaman içerisinde hem iç hem de dış etkilerle değişmek ve gelişmek zorunda kalması bilgi sistemi ve kullanılan bilgi teknolojilerini de etkiler. Bilgi sisteminin başarısı en uygun bilgi teknolojilerinin kullanımı ile sağlanır. Artan rekabet ortamında bilgi sisteminin, yeni teknolojiler kullanılarak teknolojik değişimlerin paralelinde kalması, işletmenin rakipleri karşısında geri kalmamasını hatta yeni fırsatlar yakalayarak avantajlı duruma gelmesini sağlayabilir.
Bilgi sisteminin oluşturulması yüksek maliyetleri olan ve zaman alan bir süreçtir. Bu süreç tamamlanmadan bile bilgi teknolojilerinde yeni gelişmeler olmaktadır. Bilgi sisteminin başarısını en yeni teknolojilerin kullanılması ölçütü ile değerlendirmek her zaman doğru olmaz.
Bilgi sisteminin işletme başarısına olan katkıları devamlı gözden geçirilmelidir. Küçük ama sürekli gelişme mantığı ile sistemde yapılacak iyileştirmeler var olan kaynakların işletmeye olan katkılarını çok küçük harcamalarla arttırılmasını sağlar. Bu yaklaşım ilerde zorunlu olarak yapılması gerekecek büyük yatırımların büyük ölçüde planlanması avantajını da beraberinde getirir. Buna karşın plansız ve amaçsız olarak yeni moda mantığı ile bilgi teknolojileri yatırımı yapan şirketlerin faydadan daha çok zarara uğrayacağı açıktır.
Mevcut işletme yapısında, bilgi teknolojilerinden yararlanılarak bilgi sisteminin oluşturulması ya da var olan bilgi sisteminin geliştirilmesi veya tamamen yeni bir bilgi sisteminin kurulması kararı, doğru çözüme başarı ile ulaşmak şartı ile kıt kaynakların etkin bir şekilde yönetilerek işletme hedeflerine ulaşılmasına yardım eder. Kıt kaynakların etkin bir şekilde yönetimi, bilgi sisteminin her kademeden yöneticilere sağladığı yararlara vurgu yapmaktadır.
Bilgi sistemi kavramı daha çok yöneticilerin bilgi ihtiyaçlarına dikkat çeken bir yaklaşıma sahiptir. İşletmeler amaç ve hedeflerine bütün çalışanlarının katkısı ile ulaşabilir. Yöneticiler dışındaki diğer çalışanları da dikkate alan bu yaklaşım bilgi yönetimi ile sağlanır.
Bilgi yönetimi kavramı; işletme ile çevresi, işletme ile çalışanları ve işletme ile müşterileri arasında ortaya çıkan enformasyonun yönetilerek, bu enformasyonun kurumsal bir değere dönüştürülmesini sağlayan bir yönetim anlayışını gerektirir.
Bilgiye ve insana yapılan yatırım en kazançlı yatırımdır. Her şeyin belirsiz olduğu ekonomik ortamda işletmelerin varlığını devam ettirebilmesi; düzenli bir şekilde yeni bilgi üretilmesine ve bu bilgilerin paylaşılabileceği ortamların sağlanmasına bağlıdır.
Bilgi ihtiyaçlarının belirlenmesi, bilgi geliştirme veya bilgi satın alma faaliyetleri ile bilgilerin elde edilmesi, elde edilen bilgilerin paylaşılması ve sonuçta bilgilerin değerlendirilmesi işletmeyi sürekli öğrenen ve üreten bir organizasyona dönüştürecektir.
Bilgi yönetimi anlayışına sahip olan işletmeler, bilgi sistemini yalnızca yöneticilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olan tasarımların ötesine taşıyarak, bilgi teknolojilerini daha kapsamlı olarak kullanır.
İşletmeler, belirlenmiş hedeflere ulaşmak için bir araya gelmiş fonksiyonel iş birimlerinden ve çalışanlardan oluşur. Hedeflere başarı ile ulaşmak kaynakların etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesi ile mümkündür.
Hedefleri ortaya koymak, hedeflere zamanında ve öngörüldüğü şekilde ulaşılmasını sağlamak için planlar yapmak ve planlara uygun bir şekilde işletme kaynaklarını kullanmak işletme yöneticilerinin vereceği kararlar ile yapılır.
İşletme hedeflerinin doğru belirlenmesi ve bu hedeflere etkin yönetsel eylemler ile ulaşılabilmesi yöneticilerin bilgi sahibi olmalarına bağlıdır.
Bilgi, karar verme sürecinde belirsizlikleri ortadan kaldırma veya azaltma etkilere sahiptir. Bilginin bu etkiyi yapabilmesi zamanında, doğru, tam ve uygunluk özeliklerine sahip olmasına bağlıdır.
Bilgisayara dayalı bilgi sistemi, bu özelliklere sahip bilgi üretemediğinde işletmede zorunlu olarak manüel bilgi sistemi oluşmaktadır. Bilgi ihtiyaçları manüel bilgi sisteminden karşılandığında yöneticiler çoğu zaman gerekli bilgi olmadan ya da eski ve/veya eksik bilgilerle karar verirler.
Manüel bilgi sistemi dikey organizasyon şemasının varlığını kuvvetlendirmekte ve bu yapıya yenilerinin eklenmesine neden olmaktadır. İş birimlerinin sayısının artması, yeni yöneticiler ve çalışanların işe alınması işletme kaynaklarının israf edilmesi sonucunu doğurmaktadır.
Bilgi sisteminin bütünleşik bilgi sistemi ve bilgi yönetimi kavramları ile tasarlanması, işletmede daha önce fark edilemeyen pek çok problemi ve problemlere çözüm olarak verilen yanlış kararları ortaya çıkaracaktır.
İşletmelerin, faaliyetlerini kaynaklarını etkin ve verimli bir şekilde kullanarak yapabilmesi için; iş süreçlerini, iş birimlerini, organizasyon yapısını, bilgi ihtiyaçlarını bütünleşik bilgi sistemi kavramı ve bilgi yönetimi anlayışını ilke alarak bütün faktörleri ile gözden geçirmesi zorunludur. Başarıya ulaşılabilmesi için, bu çalışmalar bir arada ve eşgüdüm içerisinde yapılmalıdır.
Yüksek Lisans Tez Özetidir
